![\"\"](\"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/1-300x173.jpg\")
<\/p>\nEsra Yalazan\/<\/p>\n
Onu g\u00f6r\u00fcyorum. Isla Negra\u2019da (Kara Ada) evindeki geni\u015f terastan denizin g\u00fcm\u00fc\u015fi \u0131\u015f\u0131lt\u0131lar\u0131na, meltemin ok\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7amlara bak\u0131\u015f\u0131n dalg\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda kelimelerin sesiyle \u00fcrperiyor. Tedirgin ama ne\u015fesiz de\u011fil. A\u015fkla, hayal g\u00fcc\u00fcyle, hurdac\u0131lardan toplad\u0131\u011f\u0131 k\u0131r\u0131k d\u00f6k\u00fck e\u015fyalarla in\u015fa etti\u011fi k\u00fct\u00fcphanesine d\u00f6nmek i\u00e7in acele etmiyor. \u00c7al\u0131\u015fma masas\u0131ndaki canl\u0131l\u0131k, eprimi\u015f defterler, ye\u015fil m\u00fcrekkepli kalemler, taze k\u0131r \u00e7i\u00e7ekleri, k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7er\u00e7eveden tebess\u00fcm eden Matilde, kum tozlu resimler, hayvan fig\u00fcrleri, porselen \u015farap s\u00fcrahileri, sabah\u0131n k\u0131r\u0131k huzmeleri sonsuza kadar orada kalacakm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Me\u00e7hul gelece\u011fi yaban\u0131l hayvanlar gibi huzursuzlukla seziyorlar ama k\u00f6t\u00fc i\u015faretleri g\u00f6rm\u00fcyorlar.<\/p>\n
Mathilde, Pinochet\u2019nin 73 darbesiyle ba\u015flayan olaylarda Allande\u2019nin \u00f6lece\u011fini, onbinlerce \u015eililinin katledilece\u011fini, b\u00fct\u00fcn halk\u0131n eve hapsedilece\u011fini, adil bir hayat beklentilerinin sona erece\u011fini, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 o evdeki radyodan dinleyece\u011fini ve klinikte tek ba\u015f\u0131na yatan Neruda\u2019dan saklamak zorunda kalaca\u011f\u0131n\u0131 hen\u00fcz bilmiyor. Son an\u0131nda elini tutup bir ceket, g\u00f6mlek ve ayakkab\u0131 giydirdikten sonra onun ho\u015fland\u0131\u011f\u0131 gibi \u00fcst\u00fcnde \u00e7i\u00e7ekler olan \u201csevimli bir tabuta\u201d koyaca\u011f\u0131n\u0131 da.<\/p>\n
Rita Guibert, birka\u00e7 sene evvel 1970\u2019de o evde, terasta, \u00e7al\u0131\u015fma odas\u0131nda Neruda\u2019yla g\u00fcnlerce konu\u015ftu. K\u00fct\u00fcphanede bulu\u015ftuklar\u0131nda \u015fair mektuplar\u0131n\u0131 cevaplarken, yeni kitab\u0131 i\u00e7in \u015fiirler yazarken, ilk kez 1924\u2019de yay\u0131mlanan ve iki milyona yak\u0131n satan \u2018Yirmi A\u015fk \u015eiiri ve Umutsuz Bir \u015eark\u0131\u2019 \u015eili bas\u0131m\u0131 provalar\u0131n\u0131 haz\u0131rlarken onu sessizce izliyordu. \u015eiirlerini s\u0131radan bir deftere ye\u015fil m\u00fcrekkeple yaz\u0131yordu \u015fair.<\/p>\n
Son resmi Guibert\u2019in Neruda\u2019yla yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015finin ba\u015f\u0131na yazd\u0131klar\u0131ndan yans\u0131yanlarla g\u00f6r\u00fcyorum;<\/p>\n
\u201c\u00d6\u011fleden sonra Neruda\u2019n\u0131n \u015fekerlemesinin ard\u0131ndan denize bakan terastaki ta\u015f s\u0131raya oturduk. Neruda kendi sesinin ard\u0131nda \u2018dalga dalga gelen\u2026o engin denizin\u2019 sesini de kaydeden teybin mikrofonunu eline alarak konu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u201d.<\/p>\n
YAZAR S\u00d6YLE\u015e\u0130LER\u0130N\u0130 NASIL YAPMALI?<\/b><\/p>\n
Burada gazetecili\u011fin yap\u0131labildi\u011fi d\u00f6nemde, s\u00f6yle\u015filer i\u00e7in haz\u0131rlan\u0131rken ke\u015fke bu konu\u015fmalar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 dar vakitlere s\u0131\u011fd\u0131rmak zorunda kalmadan yapabilseydik, derdim biraz \u00fcz\u00fclerek. Hayat\u0131n ve periyodik yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n dayatt\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullar b\u00f6yle bir esnekli\u011fe izin vermiyordu elbette. Bazen gazeteci dostlar\u0131ma d\u00fcnyadan bu t\u00fcr \u00f6rnekleri g\u00f6sterip sonradan kitaba d\u00f6n\u00fc\u015febilecek b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc s\u00f6yle\u015filerin de\u011ferinden bahsetti\u011fimi de hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n
New York\u2019ta gazetecilik edit\u00f6rl\u00fck, dergicilik, \u00e7evirmenlik yapan, televizyon ve radyo r\u00f6portajlar\u0131yla da tan\u0131nan Arjantinli Rita Guibert\u2019in yedi Latin Amerikal\u0131 yazar ve \u015fairlerle yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zel s\u00f6yle\u015filerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca sevindim. Birbirlerine pek benzemedikleri halde evrensel edebiyat\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcleri, d\u00f6nemin siyasi \u00e7alkant\u0131lar\u0131, itiraflar\u0131, su\u00e7lamalar\u0131, yazarl\u0131klar\u0131n\u0131 besleyen k\u00fclt\u00fcrel iklimleri ve keskin tart\u0131\u015fmalar\u0131yla bulu\u015ftuklar\u0131 o renkli k\u0131ta, bug\u00fcn elli y\u0131l sonra h\u00e2l\u00e2 yaz\u0131 sanat\u0131n\u0131n ana damarlar\u0131n\u0131 canl\u0131 tutuyor.<\/p>\n
f<\/p>\n
\u0130yi edebiyat s\u00f6yle\u015fisi, k\u0131v\u0131lc\u0131ml\u0131 merak\u0131yla muhatab\u0131na alan a\u00e7an, kendini daha iyi ifade etmesi i\u00e7in y\u00fcreklendiren, gerekli hat\u0131rlatmalar\u0131yla haf\u0131zas\u0131n\u0131 tazeleyen, entelekt\u00fcel \u00e7eki\u015fmenin geriliminden imtina ederken geride durmayan ve ifade g\u00fcc\u00fcyle kal\u0131c\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel miras b\u0131rakmay\u0131 hedefleyen tarihsel bir yakla\u015f\u0131ma sahip olmal\u0131 bana g\u00f6re.<\/p>\n
Guibert\u2019in 1968-1971 aras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015filerin her birinde beklentimin \u00fcst\u00fcnde samimi bir \u00e7aba, a\u00e7\u0131kl\u0131k ve ele ald\u0131\u011f\u0131 meselelerde derinle\u015fme arzusu g\u00f6rd\u00fcm. Kitab\u0131n \u00e7evirmeni Celal \u00dcster, bu s\u00f6yle\u015filerin siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel olaylar\u0131n meydana geldi\u011fi d\u00f6nemde yap\u0131lmas\u0131n\u0131n rastlant\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131ktan sonra ge\u00e7erliliklerini korumalar\u0131n\u0131n \u00f6nemini vurguluyor.<\/p>\n
arkl\u0131 medeniyetlerden s\u00fcz\u00fclen gelenek, k\u00fclt\u00fcr ve \u0130spanyolcan\u0131n yaz\u0131 dilindeki tezah\u00fcrleriyle olgunluk \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131n doru\u011funda bulu\u015fan yazarlar\u0131 ki\u015fisel bilgilerin yer alaca\u011f\u0131 s\u00f6yle\u015filere ikna etmek kolay de\u011fil. \u201cBu kitap bir b\u0131kk\u0131nl\u0131ktan do\u011fdu – benim b\u0131k\u0131nl\u0131\u011f\u0131m ve bir k\u0131tan\u0131n b\u0131kk\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan\u201d diyor Guibert. S\u00f6ze Octavio Paz\u2019dan \u201cLatin Amerikal\u0131, Bat\u0131\u2019n\u0131n varo\u015flar\u0131nda, tarihin kenar mahallelerinde ya\u015fam\u0131\u015f bir varl\u0131kt\u0131r\u201d al\u0131nt\u0131s\u0131yla ba\u015flamas\u0131n\u0131n nedenini sonradan a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n
Son k\u0131rk y\u0131ld\u0131r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada konu\u015fulan yazar-\u015fair Pablo Neruda\u2019n\u0131n ad\u0131 Nobel Edebiyat \u00d6d\u00fcl\u00fc sahibi olarak d\u00fcnya gazetelerinin man\u015fetlerine ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Amerikal\u0131 bir yazar-edit\u00f6r Neruda\u2019y\u0131 daha \u00f6nce hi\u00e7 duymam\u0131\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyince, bir ba\u015fka New York\u2019lu edit\u00f6r de co\u015fkulu yorumlar\u0131n\u0131 kesip \u201cO da kim\u201d diye sorunca \u015fa\u015f\u0131rmaktan \u00f6te beyninden vurulmu\u015fa d\u00f6nm\u00fc\u015f hakl\u0131 olarak. Kitab\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, \u00fc\u00e7 ku\u015faktan yedi b\u00fcy\u00fck Latin Amerikal\u0131 edebiyat\u00e7\u0131n\u0131n anlat\u0131m\u0131yla Latin Amerika\u2019da olup bitenlere dair geni\u015f ve derinlikli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunma arzusu.<\/p>\n
\u2018GELENEKLER \u0130LHAM PER\u0130S\u0130D\u0130R’<\/b><\/p>\n
Neruda, Jorge Luis Borges, Miguel Angel Asturias, Octavio Paz, Julio Cortazar, Gabriel Garcia Marquez, Guillermo Cabrera Infante\u2019yle bulu\u015fup kar\u015f\u0131l\u0131l\u0131kl\u0131 sohbet ediyor gibi hissettiren s\u00f6yle\u015filerin dili, hik\u00e2yeleri, edebiyata, d\u00fcnyaya yakla\u015f\u0131mlar\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar ve benzerlikler ku\u015faklar boyu aktar\u0131lan k\u00fclt\u00fcrel devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemini de hat\u0131rlat\u0131yor. B\u00f6ylece edebiyat, okuru, okuma tarz\u0131n\u0131, yazara\/kitaba bak\u0131\u015ftaki zenginli\u011fi \u00e7o\u011faltarak kendini s\u00fcrekli yeniliyor. Bu s\u00f6yle\u015filer, \u201cgelenekler ilham perisidir\u201d deyi\u015fiyle \u00f6rt\u00fc\u015fen b\u00fcy\u00fck bir edebiyat gelene\u011fini yans\u0131tabildi\u011fi i\u00e7in de hedefine ula\u015fm\u0131\u015f.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Ekran-Alintisi2-300x170.jpg\")
<\/p>\n
<\/p>\n
Bir ba\u015fka Arjantinli yazar, ele\u015ftirmen Ricardo Piglia, edebiyat, hayat\u0131n \u00fczerini \u00e7izenlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yerdir; kim bilir, belki de bu y\u00fczden edebiyat yap\u0131l\u0131yordur\u201d diyordu, bunun ayn\u0131 zamanda g\u00fcl\u00fcn\u00e7 oldu\u011funu ekleyerek.<\/p>\n
Yazmak, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n dilinden s\u0131yr\u0131l\u0131p ba\u015fka t\u0131n\u0131larla b\u00fct\u00fcnle\u015ferek derinle\u015fmektir ayn\u0131 zamanda. Bu s\u00f6yle\u015filerde \u015fair ve yazarlar\u0131 \u00e7ekici k\u0131lan d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri, sadece eserlerinde de\u011fil yal\u0131n bir bi\u00e7imde anlatt\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerde de a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor. Hayat\u0131n \u00fczerini \u00e7izenlerin \u201c\u00e7\u0131plak\u201d kald\u0131\u011f\u0131 anlarda\u2026<\/p>\n
Bu yazarlar\u0131n hemen hepsi hat\u0131ratlar da yazd\u0131lar. Biyografileri yay\u0131mland\u0131 ancak kendi ritmiyle akan berrak s\u00f6yle\u015filerin ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir sesi var. Edebiyat\u0131n d\u0131\u015f\u0131na fazlas\u0131yla ta\u015fan derin sohbetleri, bulunduklar\u0131 mek\u00e2n\u0131n atmosferine dahil olma arzusuyla okurken Proust\u2019un deyi\u015fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm;<\/p>\n
\u201cBilgeli\u011fimizin yazar\u0131n\u0131nkinin bitti\u011fi yerde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok net bir bi\u00e7imde hissederiz; ondan bize cevaplar vermesini isterken onun b\u00fct\u00fcn yapabilece\u011fi bizde arzular uyand\u0131rmakt\u0131r.\u201d<\/p>\n
Proust bunu romanlar\u0131 kastederek s\u00f6ylemi\u015fti; iyi edebiyat\u0131n b\u00fcy\u00fck sorulara cevap vermedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu muhtemelen. Bu s\u00f6yle\u015filerde yazarlar\u0131n kendi eserlerine, \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131na, \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemlerine, insanl\u0131\u011fa, kavramlara, siyasal hareketlere, edebiyata, sanata dair anlatt\u0131klar\u0131 okuyanda hem onlar\u0131 daha yak\u0131ndan tan\u0131ma iste\u011fi uyand\u0131r\u0131yor hem de s\u00f6ylediklerinin etkisiyle \u00f6mr\u00fcn\u00fc yazmaya hasretmenin ne anlama geldi\u011fini fazlas\u0131yla hissettiriyor.<\/p>\n
NERUDA’NIN BORGES KAR\u015eITLI\u011eI<\/b><\/p>\n
Okumaya Neruda s\u00f6yle\u015fisinden ba\u015flamam tesad\u00fcf de\u011fil. \u015eair kimli\u011finden \u00f6te an\u0131lar\u0131nda da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u201ca\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u201d konu\u015fma dilindeki yans\u0131mas\u0131n\u0131 merak ediyordum. Kapitalizm, sosyalizm, devrimler, kad\u0131nlar, yazma bi\u00e7imleri, \u015fiir formlar\u0131, kendisine y\u00f6neltilen ele\u015ftiriler ve yazarlar hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri pek \u00e7ok \u015feyin de\u011fi\u015fmedi\u011fini, sa\u011flam ve m\u00fcdanas\u0131z duru\u015fun her d\u00f6nem \u00f6nemli oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc;<\/p>\n
\u201cBen hi\u00e7bir zaman kimseyi s\u00f6m\u00fcrmedim. Ama bu k\u0131nama b\u00fcy\u00fck servetlere konan insanlara y\u00f6neltilmedi. Onlar\u0131n di\u011ferlerinden daha b\u00fcy\u00fck bir refah i\u00e7inde ya\u015famaya haklar\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, benim gibi elli y\u0131ld\u0131r yazan bir yazar i\u00e7in \u015f\u00f6yle deyip duruyorlar; \u2018\u015euna bak\u0131n! Bak\u0131n nas\u0131l da ya\u015f\u0131yor. Deniz kenar\u0131nda bir evi var, \u015farab\u0131n en iyisini i\u00e7iyor! \u015eili\u2019de k\u00f6t\u00fc \u015farap bulmak \u00e7ok zordur, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015eili \u015faraplar\u0131n\u0131n hepsi iyidir. Do\u011frusu, bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ahmaklar\u0131n\u0131n kopard\u0131\u011f\u0131 \u015famatay\u0131 zerre kadar umursam\u0131yorum. Bir bak\u0131ma toplumumuzun gerili\u011fini, daha do\u011frusu vasatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131tan bir durum bu.\u201d Bahsetti\u011fi t\u00fcrden vasatl\u0131k her daim ge\u00e7erli.<\/p>\n
Neruda\u2019n\u0131n samimi cevaplar\u0131 \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131 da kaps\u0131yor. \u201cBorges\u2019le aran\u0131zda bir kar\u015f\u0131tl\u0131k m\u0131 var\u201d sorusunu ironik bir tonla kar\u015f\u0131lam\u0131\u015f;<\/p>\n
\u201cBorges b\u00fcy\u00fck bir yazar, hem de nas\u0131l! \u0130spanyolca konu\u015fan b\u00fct\u00fcn uluslar Borges\u2019in varl\u0131\u011f\u0131yla gurur duyuyor. \u00d6zellikle de Latin Amerikal\u0131lar, \u00e7\u00fcnk\u00fc Borges\u2019ten \u00f6nce Avrupal\u0131 yazarlara k\u0131yaslanabilecek pek az yazar\u0131m\u0131z vard\u0131\u2026.Hi\u00e7 ku\u015fkusuz kavga etmeden tart\u0131\u015fabiliriz. Ama yazarlar benim d\u00fc\u015fman\u0131m de\u011fil. Benim ba\u015fka d\u00fc\u015fmanlar\u0131m var\u2026S\u0131rf herkes Borges\u2019le kavga etmemi istiyor diye kavga etmek – bunu asla yapmayaca\u011f\u0131m. Vars\u0131n o bir dinozor gibi d\u00fc\u015f\u00fcns\u00fcn, bunun benim d\u00fc\u015f\u00fcncemle en ufak bir ilgisi yok. Modern d\u00fcnyada olup bitenlerden hi\u00e7bir \u015fey anlam\u0131yor ve o da benim hi\u00e7bir \u015fey anlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Demek hemfikiriz.\u201d<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Ekran-Alintisi3-300x156.jpg\")
<\/p>\n
\u2018LORCA’NIN \u00d6LD\u00dcR\u00dcL\u00dc\u015e\u00dc FA\u015e\u0130ZM\u0130N EN BA\u011eI\u015eLANAMAZ G\u00dcNAHLARINDAN’<\/b><\/p>\n
Kitapta yer alan yazar s\u00f6yle\u015fileri, farkl\u0131 ku\u015faklar\u0131 ve gelenekleri temsil etseler de onlar\u0131 bulu\u015fturan ortak \u00f6zellikleri var. G\u00f6rebildi\u011fim kadar\u0131yla birbirlerini ve di\u011fer yazarlar\u0131 ele\u015ftirirken de\u011ferlerini ve varl\u0131klar\u0131n\u0131n yaz\u0131nsal anlam\u0131n\u0131 bir bi\u00e7imde teslim ediyorlar. (Birka\u00e7 istisna hari\u00e7). Arka arkaya okundu\u011funda Latin Amerika edebiyat\u0131n\u0131n neden ve nas\u0131l bu kadar k\u00f6kl\u00fc oldu\u011fu daha iyi kavran\u0131yor.<\/p>\n
S\u00f6yle\u015filerde g\u00fcnlerce birlikte vakit ge\u00e7irmenin \u201cyak\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla\u201d konu\u015fman\u0131n seyrine g\u00f6re g\u00fcn\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kan merakl\u0131 sorular, dersini iyi \u00e7al\u0131\u015fan bir gazetecinin titiz haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla bulu\u015ftu\u011funda hayat\u0131n menevi\u015fli s\u00fcrprizleri de ak\u0131\u015fa dahil oluyor. O esnada \u201cyazar\u201d muhtemelen kendisini de \u00fcrpertiyle \u015fa\u015f\u0131rtan benzersiz bir \u00e2n\u0131n i\u00e7inde yeniden do\u011fuyor. O anlar\u0131 kelimelerin sihriyle kal\u0131c\u0131 k\u0131labilmek de gazetecili\u011fin \u00f6nemli hasletlerinden bence. Ba\u015fka bir b\u00f6l\u00fcmde itiraz\u0131na (Cervantes\u2019e dair) \u015f\u00f6yle ba\u015fl\u0131yordu: \u201cOctavia Paz\u2019\u0131n parlak zekas\u0131yla anla\u015famad\u0131\u011f\u0131m noktalardan biri bu.\u201d<\/p>\n
Guibert, \u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u00f6nce Lorca i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fiirinde onun trajik sonunu biliyormu\u015f gibi yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. O anda Neruda\u2019n\u0131n \u00e7\u0131plak y\u00fcz ifadesini g\u00f6rmek isterdim do\u011frusu;<\/p>\n
\u201cEvet b\u00f6yle bir tuhafl\u0131k var o \u015fiirde; her nas\u0131lsa \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00f6nceden g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm sanki\u2026ger\u00e7ekten \u00e7ok tuhaf \u00e7\u00fcnk\u00fc Federico \u00e7ok mutlu bir insand\u0131, \u00e7ok ne\u015feli bir adamd\u0131. Onun gibi pek az insan tan\u0131d\u0131m. Ba\u015far\u0131 demeyece\u011fim, ama ya\u015fama sevgisi Federico\u2019da v\u00fccut bulmu\u015ftu sanki\u2026Tam da bu y\u00fczden, onun \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fc fa\u015fizmin en ba\u011f\u0131\u015flanamaz g\u00fcnahlar\u0131ndan biriydi.\u201d<\/p>\n
Borges\u2019in g\u00f6rememesine dair ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleri kadar ilgi \u00e7ekiyor san\u0131r\u0131m. G\u00f6rme \u00f6z\u00fcrl\u00fc bir yazar\u0131n edebiyata, \u015fiire ve siyasete dair b\u00fcy\u00fck anlat\u0131lar\u0131n\u0131n aras\u0131na insani ifadeler s\u0131zd\u0131\u011f\u0131nda konu\u015fma da iklime uyum sa\u011flayarak uysalla\u015f\u0131yor;<\/p>\n
\u201c\u2026\u0130nsan g\u00f6rme yetisini yitirdi\u011finde zaman farkl\u0131 ge\u00e7iyor. Eskiden diyelim bir bu\u00e7uk saatlik bir tren yolculu\u011funa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda yol bitmeyecek gibi gelirdi, vaktin ge\u00e7mesi i\u00e7in bir \u015fey okumam ya da bir \u015fey yapmam gerekirdi. Oysa \u015fimdi hayat\u0131mda ister istemez yapayaln\u0131z saatler var, yaln\u0131z kalmaya ve d\u00fc\u015f\u00fcncelere dalmaya ya da hi\u00e7bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmeyip yaln\u0131zca var olman\u0131n keyfini s\u00fcrmeye al\u0131\u015ft\u0131m.\u201d A\u015fina olunan yazar yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131na pek benzemiyor de\u011fil mi?<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/01\/Ekran-Alintisi5-300x171.jpg\")
<\/p>\n
PAZ’IN M\u0130LL\u0130YET\u00c7\u0130LER\u0130 KIZDIRAB\u0130LECEK CEVABI<\/b><\/p>\n
Octavia Paz s\u00f6yle\u015fisinden (Her biri yakla\u015f\u0131k y\u00fcz sayfa) di\u011ferleri kadar etkilenece\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim nedense. 1970\u2019de ki\u015fisellikten uzak otel odalar\u0131nda yap\u0131lan, g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc bir barda tamamlanan bu konu\u015fma ger\u00e7ekten ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir okuma tecr\u00fcbesi oldu benim i\u00e7in. Guibert ba\u015flamadan \u00f6nce s\u00f6ylemi\u015f; \u201cG\u00fc\u00e7l\u00fc Meksikal\u0131 k\u00f6kenleriyle evrensel ger\u00e7e\u011fin pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bu \u015fairin yap\u0131tlar\u0131 evrensel tan\u0131m\u0131n\u0131 her bak\u0131mdan hak ediyor.\u201d<\/p>\n
Malum, Paz sadece \u015fair de\u011fil. Yazar ve ayn\u0131 zamanda bir diplomatt\u0131. S\u00f6yle\u015fiyi okurken, onunla kad\u0131n bedeni, erotizmle cinsellik aras\u0131ndanki fark, a\u015fk\u0131n uygarl\u0131klara g\u00f6re de\u011fi\u015fen halleri, feminist hareketler, Aztek k\u00fclt\u00fcr\u00fc, modern toplumlarda romantizm, roman ve \u015fiir aras\u0131ndaki ince ba\u011flant\u0131lar, edebiyatta erotizm, \u015farap, ele\u015ftirmenler, s\u00f6zl\u00fck okuma merak\u0131, sevdi\u011fi \u015fairler, \u00e7eviri \u015fiirin anlamlar\u0131, plastik sanatlar, Meksika duvar resimleri, 68 olaylar\u0131, vasat liderler, \u00f6teki Meksika, do\u011frusal zaman ve daha pek \u00e7ok mesele hakk\u0131nda isabetli ve heyecanl\u0131 s\u0131\u00e7ramalarla sohbet etti\u011fimizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.<\/p>\n
Paz\u2019\u0131n evrenselli\u011fini belirgin k\u0131lan cevaplar\u0131ndan birisini \u00f6nemsiyorum; \u201cBir Meksika edebiyat\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek do\u011fru olur mu?\u201d diye soruyor Guibert. Cevab\u0131 bug\u00fcn bile milliyet\u00e7ileri k\u0131zd\u0131racak kadar sahih;<\/p>\n
\u201cBen Arjantin, \u015eili ya da K\u00fcba edebiyat\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na inanmad\u0131\u011f\u0131m gibi Meksika edebiyat\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na da inanm\u0131yorum. \u0130spanyol-Amerikan edebiyat\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na da inanm\u0131yorum. Estetik \u00fcsluplar ve e\u011filimler ulusall\u0131\u011f\u0131 a\u015far ve s\u0131n\u0131r tan\u0131maz\u2026Bir \u0130spanyol, Peru ya da \u015eili \u00fcslubundan daha fazla bir Meksika \u00fcslubu yoktur. \u00dcsluplar tarihseldir, hi\u00e7bir zaman salt ulusal olmam\u0131\u015flard\u0131r, duvarlar\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015farlar. \u00d6rne\u011fin, Carlos Fuentes\u2019te \u00e7e\u015fitli sesler bir aradad\u0131r ve bu seslerden her biri, bu leh\u00e7elerin her biri ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde onundur. Bu \u00e7o\u011fulluk i\u00e7inde hangisinin Meksikal\u0131, hangisinin yabanc\u0131 oldu\u011funa nas\u0131l karar verilebilir ki?\u201d.<\/p>\n
Neruda, Borges, Austrias, Cortazar, Marquez, Infante; Birbirlerine benzemeyen hatta fikirleriyle \u00e7at\u0131\u015fan yedi usta yazar, bu \u00f6rnekte oldu\u011fu gibi \u00f6zg\u00fcn edebi duru\u015flar\u0131 ve fikirleriyle edebiyat\u0131n ve insanl\u0131\u011f\u0131n s\u0131n\u0131rs\u0131z zincirine ekleniyorlar.<\/p>\n
\u201cF\u0130DEL CASTRO POL\u0130S OLUP \u00c7IKMI\u015e B\u0130R GANGASTER’<\/b><\/p>\n
Bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc derleme, b\u00f6yle bir yaz\u0131ya s\u0131\u011fd\u0131r\u0131lamayacak kadar geni\u015f bir k\u00fclt\u00fcrel co\u011frafyada, edebiyat\u0131n dokundu\u011fu ve hi\u00e7 dokunmad\u0131\u011f\u0131 meselelerin dip sular\u0131nda itinayla dola\u015f\u0131yor. Do\u011frusu, s\u00f6yle\u015filerin hakk\u0131n\u0131 vermek i\u00e7in hik\u00e2yelerini, su\u00e7lamalar\u0131n\u0131, Latin Amerika k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc k\u0131lan unsurlar\u0131, siyasi tercihlerini, iz b\u0131rakan edebi maceralar\u0131n\u0131 ve edebiyata yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren uzun bir sohbet belki daha isabetli olurdu.<\/p>\n
Guibert, Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc Guatemalal\u0131 yazar Austrias\u2019\u0131n Frans\u0131z meslekta\u015flar\u0131na y\u0131llarca s\u00f6yledi\u011fini – \u201cArt\u0131k siz bir oturun bakal\u0131m, \u015fimdi biz size bir \u015feyler anlataca\u011f\u0131z\u201d deyi\u015fini hat\u0131rlay\u0131nca, Latin Amerikal\u0131 yazarlar\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 s\u00f6yle\u015filerle sunman\u0131n Latin Amerika ve ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 geni\u015f bir yelpazede yans\u0131tabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f. Nihayetinde, hayal etti\u011finden fazlas\u0131n\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f bence.<\/p>\n
eruda\u2019yla ba\u015flayan \u2018Yedi Ses\u2019 en keskin s\u00f6yle\u015fiyle bitiyor. K\u00fcbal\u0131 yazar Infante\u2019nin politik a\u00e7\u0131klamalar\u0131, Latin Amerika entelekt\u00fcellerine dair s\u00f6yledikleri tart\u0131\u015fma yaratm\u0131\u015f d\u00f6neminde. Fidel Castro\u2019yu \u201cpolis olup \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir gangaster\u201d diye tan\u0131mlayan yazar \u201c\u0130spanyol dilinde yaz\u0131lan romana kendi katk\u0131n\u0131z\u0131 nas\u0131l g\u00f6r\u00fcyorsunuz\u201d sorusuna kendine has netlikle cevap veriyor;<\/p>\n
\u201cKe\u015fke ben de\u011fil de ba\u015fkalar\u0131 g\u00f6rebilseydi, gelecekteki e\u011fik bir sayg\u0131s\u0131zl\u0131k kulesinin temeli olarak. Dokunulmaz, ele\u015ftirilemez ki\u015filerden b\u0131kt\u0131m art\u0131k! Edebiyatta, hayatta, siyasette, tarihte ve dilde insani olan hi\u00e7bir \u015fey kutsal say\u0131lmas\u0131n.\u201d<\/p>\n
S\u00f6yle\u015fileri okumak i\u00e7in yazarlar\u0131 tan\u0131mak, d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kat\u0131lmak hatta eserlerini bile sevmek gerekmiyor kan\u0131mca. Yazarlara, okuman\u0131n mutlak yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda belli bir mesafeden yakla\u015fman\u0131n g\u00fcvenli ve cazip yolu, yar\u0131m as\u0131r sonra h\u00e2l\u00e2 canl\u0131 ve ge\u00e7erli duygular\u0131na, d\u00fc\u015f\u00fcncelerine \u00f6zel bir yer ay\u0131rmakt\u0131r belki. Neruda\u2019n\u0131n dedi\u011fi gibi \u201cedebiyat tarihi insanl\u0131k tarihi kadar uzun, \u015fu koca d\u00fcnya kadar engin\u201d \u00e7\u00fcnk\u00fc.<\/p>\n