Cezmi Ers\u00f6z \/Art\u0131 Ger\u00e7ek\/<\/p>\n
20\u2019li ya\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131ndayd\u0131m. Bir rastlant\u0131 sonucu b\u00fcy\u00fck bir reklam \u015firketinde metin yazarl\u0131\u011f\u0131 yapmak \u00fczere i\u015fe ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. Bir oda g\u00f6sterdiler, \u015firketin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla tan\u0131\u015ft\u0131rd\u0131lar. Metin yazarl\u0131\u011f\u0131 yapmak, i\u00e7ten i\u00e7e a\u011fr\u0131ma gidiyordu. Bu i\u015fi onuruma yediremiyordum ama para kazanmam gerekiyordu. Ba\u015far\u0131s\u0131z da say\u0131lmazd\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015fin kendisi pek zor de\u011fildi: Edebiyat tutkusu olan biri i\u00e7in, bence \u00e7ok s\u0131radan olan reklam c\u00fcmleleri kurmak, ruhen zor olsa da pratikte pek zor say\u0131lmazd\u0131.<\/p>\n
Ancak \u00e7ok sonralar\u0131, i\u015fin kendisinin de\u011fil, i\u015f yerindeki\u00a0insanlar aras\u0131ndaki ge\u00e7erli i\u015faretleri, rit\u00fcelleri, kurallar\u0131, gizli anlamlar ta\u015f\u0131yan hitap\u00a0\u015fekillerini, ast-\u00fcst ili\u015fkilerin vazge\u00e7ilmez ve b\u00fcy\u00fcl\u00fc h\u00fck\u00fcmlerini \u00f6\u011frenmenin ve\u00a0uygulaman\u0131n, zor hem de \u00e7ok zor oldu\u011funu \u00f6\u011frenmi\u015ftim.<\/p>\n
\u0130\u015f yerinin ruhunu bilmek, onu sindirmek, onu h\u00e2kim k\u0131lmakt\u0131 esas olan. \u0130\u015fi yapmak yeterli\u00a0de\u011fildi, bir de onu pazarlayacaks\u0131n\u0131z. Diyelim, pazarlamaya, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u015fi satmaya g\u00f6nl\u00fcn\u00fcz\u00a0raz\u0131 oldu; sadece dalkavukluk, sahte nezaket g\u00f6sterileri, g\u00f6ze girme oyunlar\u0131yla bunu\u00a0ba\u015faramazd\u0131n\u0131z. \u0130\u015f yerindeki yatay ve dikey ili\u015fkilerin ruhunu bilmeli, bu ili\u015fkilerdeki kodlar\u0131\u00a0do\u011fru ve hatas\u0131z okumal\u0131yd\u0131n\u0131z. \u0130\u015f yerlerinde her zaman k\u00fc\u00e7\u00fck ve ge\u00e7ici hizipler, \u00e7\u0131kar\u00a0gruplar\u0131 olur.<\/p>\n
Bunlar\u0131 g\u00f6zlemeniz gerekirdi. Bu \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 bazen aralar\u0131nda insan transferi\u00a0yaparlar. Zaman zaman sahte dayan\u0131\u015fmalar olur. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n oynak haritas\u0131n\u0131\u00a0iyi \u00e7\u0131karman\u0131z menfaatiniz gere\u011fiydi.<\/p>\n
Her zaman i\u015f yerlerinin nabz\u0131n\u0131; suba\u015flar\u0131n\u0131 tutan birka\u00e7 ki\u015fi vard\u0131r. Ama onlar da bu k\u00fc\u00e7\u00fck\u00a0gruplar\u0131n diren\u00e7lerine g\u00fc\u00e7lerine g\u00f6re karar al\u0131rlar, tav\u0131r koyarlard\u0131. Kimi zaman da, \u00f6zellikle\u00a0bir d\u0131\u015f tehlikeye, ortak bir d\u00fc\u015fmana kar\u015f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar birbirleriyle an\u0131nda ate\u015fkes ilan\u00a0ederlerdi. Esas olan, i\u015f yerinin varl\u0131\u011f\u0131yd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc!..<\/p>\n
Ceplerinde Edip Cansever kitaplar\u0131yla i\u015f yerine gelen bense, \u00f6nceleri bu i\u015faretleri, bu yatay\u00a0ve dikey ili\u015fkileri, b\u0131rak\u0131n \u00f6\u011frenmeyi, fark etmiyordum bile. \u0130\u015fimi yap\u0131p ilgili ki\u015fiye\u00a0zaman\u0131nda teslim ediyordum. Fakat garipti, yapt\u0131\u011f\u0131m hi\u00e7bir i\u015f kabul edilmiyordu. Bir s\u00fcre\u00a0sonra hemen hi\u00e7 i\u015f gelmez olmu\u015f, odamda kendi kaderime terk edilmi\u015ftim. Ancak, benden\u00a0sonra i\u015fe giren, hatta zaman zaman i\u015fle ilgili kendilerine yol g\u00f6sterip yard\u0131m etti\u011fim insanlar\u00a0k\u0131sa bir s\u00fcrede i\u015f yerinin ruhuna intibak ediyor, bir\u00e7ok i\u015fi ele ge\u00e7iriyorlard\u0131. Benden sonra i\u015fe\u00a0girdikleri h\u00e2lde her d\u00fczeyde insanla, her d\u00fczeyin kendi ili\u015fki ve s\u00f6ylem koduyla ili\u015fkiye\u00a0ge\u00e7iyorlard\u0131. \u00c7ayc\u0131 kad\u0131nla konu\u015fmalar\u0131ndaki hitap tarzlar\u0131, c\u00fcmle kuru\u015f \u015fekilleri ve ses\u00a0tonlar\u0131 ile, karanl\u0131k odac\u0131 ya da foto\u011fraf\u00e7\u0131 ile konu\u015fmalar\u0131ndaki hitap tarzlar\u0131, c\u00fcmle kuru\u015f\u00a0\u015fekilleri ve ses tonlar\u0131, ince ve\u00a0anlaml\u0131 n\u00fcanslarla ayr\u0131l\u0131yordu ve bu n\u00fcanslar\u0131 her iki taraf da\u00a0\u00e7ok iyi se\u00e7ip de\u011ferlendiriyordu.<\/p>\n
Bana gelince, hemen hemen herkesle benzer c\u00fcmlelerle ve tonda konu\u015fuyordum. \u00c7\u00fcnk\u00fc\u00a0herkes benim e\u015fitimdi orada. Genel m\u00fcd\u00fcr de, foto\u011fraf\u00e7\u0131 da, \u00e7ayc\u0131 kad\u0131n da. Fakat bu, ofis\u00a0yasalar\u0131na g\u00f6re en b\u00fcy\u00fck su\u00e7tu! Ne kadar yetenekli ve \u00e7al\u0131\u015fkan olsan\u0131z da yasalar sizi \u00e7ok\u00a0a\u011f\u0131r cezalara \u00e7arpt\u0131r\u0131rd\u0131. \u00d6nce tecrit, ard\u0131ndan i\u015fe son verme.<\/p>\n
Ben \u00f6nce tecrit edilmi\u015ftim. Kap\u0131m\u0131 kimseler \u00e7almaz olmu\u015ftu. Okumad\u0131\u011f\u0131m klasikleri,\u00a0sabahtan ak\u015fama kadar bu \u015firkette okuyordum. Tecridin verdi\u011fi a\u015fa\u011f\u0131lanmaya kar\u015f\u0131\u00a0Dostoyevski\u2019nin ate\u015fli ruhu koruyordu beni. Unutmadan, ofis yasalar\u0131na g\u00f6re i\u015f yerinde kitap\u00a0ve dergi okumak, a\u011f\u0131r su\u00e7lar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. Yoo! Bunun i\u015f yerinin zaman\u0131n\u0131 \u00e7almakla pek\u00a0ilgisi\u00a0yoktur. Dedikodu yapman\u0131z, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 kurman\u0131z, bir hizipten \u00f6b\u00fcr\u00fcne insan\u00a0transferi i\u00e7in masalar ve odalar aras\u0131nda mekik dokuman\u0131z, kitap ve dergi okuman\u0131zdan \u00e7ok\u00a0daha ho\u015f kar\u015f\u0131lan\u0131r, hatta gariptir, bu tip eylemler gizli gizli te\u015fvik edilir.<\/p>\n
Tecritle i\u015fe son verme aras\u0131nda, k\u00fc\u00e7\u00fck bir ceza daha vard\u0131r. Herkesin maa\u015f\u0131na belli oranda\u00a0zam yap\u0131l\u0131rken size hi\u00e7 yap\u0131lmaz. Bu cezadan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra muhasebeden \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rlar sizi,\u00a0i\u015finiz bitmi\u015ftir!..<\/p>\n
\u0130\u015fin kendisi asla zor de\u011fildir. \u0130\u015f yerinin ruhu, sizden ruhunuzu ister. \u0130nsanlar, buna raz\u0131\u00a0olanlar ve olmayanlar diye ikiye ayr\u0131l\u0131r!..<\/p>\n