Dost bir el, zinde bir zihin, Mustafa Kayl\u0131\u2019n\u0131n ka- leme ald\u0131\u011f\u0131 bir kitap bu. 1960 Harput, Baskil, Be- kirh\u00fcseyin k\u00f6y\u00fc do\u011fumlu Kayl\u0131, \u0130zmir\u2019de ya\u015f\u0131yor. Elektrik m\u00fchendisi, fakat fikirle, sanatla, edebi- yatla yo\u011frulmu\u015f bir d\u00fcnyas\u0131 var. 90\u2019l\u0131 y\u0131llarda ayl\u0131k periyotlarla 46 say\u0131 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Harman <\/strong>dergisi, diri bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunuyordu okuruna. Orada yay\u0131mlanan deneme ve \u015fiirlerini hat\u0131rlamamak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Bu arada \u0130lka <\/strong>adl\u0131 \u015fiir kitab\u0131 Lis Ya- y\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan 2019\u2019da yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n Kayl\u0131, bir ara sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, hatta siya- setle de ilgilendi, aktif rol ald\u0131. S\u00f6zgelimi Mazlum- der\u2019in \u0130zmir \u015eubesi kurucular\u0131 aras\u0131nda bulundu. Fazilet Partisi\u2019nin \u0130zmir \u0130l Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kurucular\u0131 aras\u0131nda yer alm\u0131\u015f. Ayr\u0131ca AKP\u2019nin Konak il\u00e7e y\u00f6- netiminde iki d\u00f6nem g\u00f6rev yapm\u0131\u015f. Bu biyografik bilgilerden sonra ilgimizi Kayl\u0131\u2019n\u0131n eserine yo\u011fun- la\u015ft\u0131rabiliriz.<\/p>\n Ed\u0131m\/Final ad\u0131ndaki bu kullan\u0131mdan da belki anla\u015f\u0131labilir, iki dilli bir kitap. Metin T\u00fcrk\u00e7e ve K\u00fcrt\u00e7e olmak \u00fczere iki ayr\u0131 dilde yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Buna g\u00f6re bir sayfada T\u00fcrk\u00e7e verilen metin di\u011fer<\/p>\n sayfada K\u00fcrt\u00e7e sunuluyor. Bu b\u00f6yle devam edip gidiyor. Bu bahiste son husus, metnin K\u00fct\u00e7e yaz\u0131- m\u0131nda Ferid Behram katk\u0131 sunmu\u015f yazara.<\/p>\n Eserin i\u00e7eri\u011fine girmeden \u00f6nce kapa\u011f\u0131ndan da bahsedelim. Kapa\u011fa bordo bir zemin h\u00e2kim. \u00dcze- rine dikenli teller ve beyaz g\u00fcvercinler yerle\u015ftiril- mi\u015f. Be\u015f g\u00fcvercin var burada. Dikenli tellerden en \u00fcstteki olan kopmu\u015f. G\u00fcvercinlerin konumuna dikkat edilecek olursa dikenli teli onlar\u0131n kopar- d\u0131\u011f\u0131 tasavvur edilebilir.<\/p>\n Madem kapaktan s\u00f6z ediyoruz, bir de arka cephe- ye bakal\u0131m. \u015eu metin ve K\u00fcrt\u00e7esi yer al\u0131yor arka kapakta: \u201c\u0130\u015fte hayat. Arka koltukta gen\u00e7, yak\u0131\u015f\u0131kl\u0131 yoksul bir Roman. Mahkum olmaktan kurtulmu\u015f. Sevincinden u\u00e7uyor. Yan tarafta Ed\u0131m. K\u00fcrt. Fikir beyan etme ma\u011fduru. Bir an \u00f6nce evlerine ula\u015fma derdindeler. En alttakiler. Tahliye olman\u0131n, a\u00e7\u0131k ha- pishaneye \u00e7\u0131kman\u0131n sevincini ya\u015f\u0131yorlar. Olsun ne g\u00fczel. \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn az\u0131 dahi g\u00fczel, ad\u0131 dahi g\u00fczel. Minib\u00fcs s\u0131k s\u0131k \u015ferit de\u011fi\u015ftirerek ilerliyor.\u201d<\/em><\/p>\n Eser 14 k\u0131sa sahneden (b\u00f6l\u00fcmden) olu\u015fuyor. Ya- zar, pek \u00e7ok b\u00f6l\u00fcm ba\u015f\u0131nda, farkl\u0131 yazarlardan ya- p\u0131lan ve anlat\u0131lanlarla \u00f6rt\u00fc\u015fen epigraflar sunuyor. R\u0131za Tevfik, Tahir\u2019ul Mevlevi, Zekeriya Sertel, Re\u015fat Ekrem Ko\u00e7u, Michel Foucault, Hannah Arendt, Selin \u00c7a\u011flayan, Agamben Giorgio, Vedat T\u00fcrkali kitaplar\u0131ndan yap\u0131lan al\u0131nt\u0131lar\u0131 epigraf olarak kul- lan\u0131lan yazarlar. Hannah Arendt\u2019\u0131n K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn S\u0131radanl\u0131\u011f\u0131 <\/strong>kitab\u0131ndan al\u0131nan c\u00fcmlesini iktibas edelim: \u201cTotaliter devlet, muar\u0131z\u0131n\u0131n ads\u0131z sans\u0131z, sessiz sedas\u0131z ortadan kaybolmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.\u201d<\/em><\/p>\n Bir cezaevi \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc i\u00e7eriyor Ed\u0131m\/Final. Ba\u015fl\u0131- \u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201cBizi konu\u015fturmay\u0131nca onlar hakl\u0131 m\u0131 oluyor.\u201d <\/em>\u015feklindeki epigraf ile a\u00e7\u0131yoruz kitab\u0131n sayfalar\u0131n\u0131. Metni ise \u201cTC Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u0130nfaz ve Tevkifevi yaz\u0131l\u0131 ta\u015f duvar ve demir kap\u0131.\u201d <\/em>c\u00fcmle- siyle okumaya ba\u015fl\u0131yoruz. Okuduk\u00e7a, eserin ilahi (h\u00e2kim) anlat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n dilinden \u00f6\u011frendiklerimiz art\u0131yor:<\/p>\n Buna g\u00f6re ba\u015fka mahk\u00fbmlar\u0131n ifadesiyle \u201cT\u00fcr- kiye\u2019de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmu\u015f\u201d <\/em>olan kahraman\u0131m\u0131z Ed\u0131m, \u201csosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131ndan\u201d <\/em>\u00f6t\u00fcr\u00fc tu- tuklan\u0131p cezaevine konulmu\u015ftur. Ed\u0131m\u2019\u0131n tu<\/p>\n tuk- lulu\u011funa yol a\u00e7an payla\u015f\u0131mlar\u0131, devletin ulus\u00e7u yap\u0131s\u0131 ile devlet adamlar\u0131n\u0131n s\u00f6zde dindar kimlik- lerinin sentezinden olu\u015fan olumsuzluklarla ilgili g\u00f6z\u00fckmektedir. Buna \u00f6zellikle de\u011finiyor anlat\u0131- c\u0131, Ed\u0131m\u2019\u0131n bilin\u00e7alt\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131rken: \u201cSu\u00e7 ve cezay\u0131 dinle irtibatland\u0131rmak ulus\u00e7u devletin i\u015fine geliyor.\u201d <\/em>(s. 12)<\/p>\n Eserin ana mek\u00e2n\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak cezaevi haya- t\u0131 ile ilgili bol bol malumat okumam\u0131z normal. Bunlar mek\u00e2n\u0131n fiziksel betimlemesinden \u00e7ok mahk\u00fbmlarla, hatta onlar\u0131n ruh d\u00fcnyalar\u0131yla il- gili. Ku\u015fkusuz mek\u00e2na ve mahk\u00fbmlara ait fiziksel takdimler de var.<\/p>\n Mesela Ed\u0131m\u2019\u0131n ko\u011fu\u015fu \u015fu c\u00fcmlelerle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131- l\u0131n\u0131r: \u201cDoksan ki\u015filik ko\u011fu\u015fta iki tuvalet bir pisuvar, bir lavabo var. Her taraf pislik i\u00e7inde, kokuyor. Su birikintileri ve \u00e7amurlu bir zemin var. Ayak ucuna basarak pisuvara do\u011fru ilerliyor. (…) Ko\u011fu\u015fun di- \u011fer ucuna do\u011fru y\u00fcr\u00fcyor. O tarafta neler var merak ediyor. S\u0131ral\u0131 ranzalar\u0131n aras\u0131 ayn\u0131 zamanda volta atma alan\u0131. Kolun dibindeki iki yemek masas\u0131 me- safeyi b\u00f6l\u00fcyor. Ko\u011fu\u015fun di\u011fer ucu da ba\u015f taraf gibi tasarlanm\u0131\u015f. Simetri\u011fi. Lakin buradaki tuvaletler du\u015fa \u00e7evrilmi\u015f. Lavabo tezg\u00e2hl\u0131. Tutuklular burada tabaklar\u0131n\u0131 ka\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131yor. \u0130ki du\u015f yerinden bi- risinde musluk var. Kap\u0131lar k\u0131r\u0131k. Du\u015f perdesi dahi<\/em><\/p>\n \u00a0<\/em><\/p>\n yok. Her taraf pislik i\u00e7inde. Ko\u011fu\u015fun sonunda du- var kenar\u0131na yere at\u0131lm\u0131\u015f birka\u00e7 kirli pasakl\u0131 yatak var.\u201d <\/em>(s. 16) Sonraki sayfalarda bu yataklar\u0131n tahta- kurular\u0131 taraf\u0131ndan i\u015fgal edildi\u011fini, ayr\u0131ca bunla- r\u0131n ranza aralar\u0131na serilerek \u00fcstlerinde mahk\u00fbm- lar\u0131n uyumaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenece\u011fiz.<\/p>\n Cezaevi hayat\u0131nda Ed\u0131m\u2019\u0131n en \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 hadise \u201csay\u0131m\u201d <\/em>manzaras\u0131d\u0131r. S\u0131k s\u0131k yap\u0131lan sa- y\u0131mlardan sonra gardiyanlar taraf\u0131ndan s\u00f6ylenen kli\u015fe bir c\u00fcmle Ed\u0131m\u2019\u0131 her defas\u0131nda \u00f6fkelendirir. Bu kli\u015fe \u201cHepinizi Allah kurtars\u0131n\u201d <\/em>c\u00fcmlesidir. Bu c\u00fcmleyi duyan Ed\u0131m adeta krizlere girer, zih- ni itirazlara giri\u015fir: \u201cG\u00fcnde \u00fc\u00e7 kere saymak ve bu c\u00fcmleyi kurmak, emir kulu bir amirin en \u00f6nemli i\u015fi olmal\u0131. Allah, en \u00fcst amir olarak duruyor; kurguya <\/em>g\u00f6re \u2018ol\u2019 deyince oluyor. Yaprak dahi ondan habersiz d\u00fc\u015fm\u00fcyor. O, istemeden hi\u00e7bir \u015fey olmuyor. \u0130nsana \u015fah damar\u0131ndan daha yak\u0131n. \u0130stedi\u011fini hidayete, is- tedi\u011fini dalalete d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Cabbar, celal, kahhar, kayyum yani. Yanisi yok. Her \u015feye egemen, her \u015feye <\/em>tahakk\u00fcm <\/em>eden bir tanr\u0131. Bu insanlar\u0131, bu zindana reva g\u00f6rm\u00fc\u015f ki gardiyanlar onlar\u0131n kurtulu\u015funu tekrar Allah\u2019a \u0131smarl\u0131yor.\u201d (s. 46) <\/em>Dikkat edilirse, yer yer folklorikle\u015fen bir din alg\u0131s\u0131na itiraz ediyor Ed\u0131m. Hatta ba\u015fka sayfalarda daha net g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor, toplumdaki bu din anlay\u0131\u015f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc sek\u00fcler bir alana y\u00f6nelir: \u201cBenim i\u00e7in kutsal say\u0131lan hi\u00e7bir \u015fey yok.\u201d <\/em>(s. 64) der bir yerde. Belirtmekte fayda var, eserde bu \u201csay\u0131m\u201d sahneleri bir hayli fazla. Ba\u011fl\u0131 olarak da Ed\u0131m\u2019\u0131n itirazlar\u0131\u2026 Bu durum kurguyu zay\u0131flat\u0131yor. Dahas\u0131, okuru b\u0131kt\u0131rma ihtimali ta\u015f\u0131- yor.<\/p>\n Ed\u0131m\/Final, kimi verileriyle son y\u0131llar T\u00fcrkiye\u2019si- nin zihniyet haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in iyi bir dok\u00fc- man. Bu hususta \u015fu c\u00fcmleleri okuyabiliriz:<\/p>\n \u201cOkuman\u0131n, bilginin, ele\u015ftirmenin, fikir beyan et- menin cezas\u0131 bu diyor i\u015fte. H\u0131rs\u0131zlarla, \u00e7etelerle, uyu\u015fturucularla ayn\u0131 yere t\u0131k\u0131lmak.\u201d <\/em>(s. 26)<\/p>\n \u201cRanzas\u0131 olanlar bir nebze rahat. \u0130stedikleri zaman yataklar\u0131nda oturup dinlenebiliyorlar. Ancak ara- lara yatak atanlar gece on bir say\u0131m\u0131n\u0131 belemek zo- runda.\u201d <\/em>(s. 42)<\/p>\n \u201cMemleketi<\/em> cezaevine \u00e7evirdiler, zaten bol bol ceza- evi yap\u0131yorlar.\u201d <\/em>(s. 66)<\/p>\n \u201cMe\u011fer adam insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 yap\u0131yormu\u015f. Ben nerden bileyim adam\u0131n pis i\u015flerle u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131. Ki- minle konu\u015fmu\u015fsa onlar\u0131 toplad\u0131lar. Gel de masu- miyetini ispatla.\u201d <\/em>(s. 74)<\/p>\n \u201c-Ba\u015fkan\u0131 m\u0131 ele\u015ftirdin abi, ba\u015fkana m\u0131 \u2026 \u2026?<\/em><\/p>\n -Hay\u0131r. Sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 payla\u015f\u0131mlar. Mesela bir ka- rikat\u00fcr. Bir y\u00fck vagonu. \u0130\u00e7inde ate\u015fli silahlar var. \u00dczerinde sava\u015fa hay\u0131r yaz\u0131yor. \u00c7ocuklar vagonu itekleyip yardan a\u015fa\u011f\u0131 atmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\u201d <\/em>(s. 92)<\/p>\n \u201cArkada\u015f anlatt\u0131. Munzur \u00fczerinde kurulmak iste- nen tam on tane HES projesi varm\u0131\u015f. Barajlar\u0131 da bazen g\u00fcvenlik ama\u00e7l\u0131 yap\u0131yorlar.\u201d <\/em>(s. 110)<\/p>\n \u201cBizim \u00e7ekleri lazerle de\u011fi\u015ftiriyorduk. Muteber bir firman\u0131n hesap numaras\u0131n\u0131 giriyorduk. Bankalar fark etmiyordu.\u201d <\/em>(s. 112)<\/p>\n \u201c-Mahkeme oldu mu?<\/em><\/p>\n <\/p>\n -Yok abi bekliyoruz. Daha iddianame yok ortada.\u201d<\/em><\/p>\n (s. 122)<\/p>\n \u201cBir<\/em> iki<\/em> ki\u015fi d\u0131\u015f\u0131nda kimsenin kitap okudu\u011fu yok. Ya televizyon seyrediyorlar ya volta at\u0131yorlar ya mu- habbet ediyorlar.\u201d <\/em>(s. 122)<\/p>\n \u201cHerkes <\/em>televizyonlardaki a\u015fk me\u015fk, asker masker, \u015fiddet, mafya dizilerini izliyor.\u201d <\/em>(s. 138)<\/p>\n Evet, anlat\u0131c\u0131 ve kahramanlar, son y\u0131llarda ya\u015fanan ve halen ya\u015fanmakta olan T\u00fcrkiye sosyolojisine y\u00f6nelik sert tenkitler yapmaktan ka\u00e7\u0131nm\u0131yorlar. Kitap s\u0131rf bu a\u00e7\u0131dan bile okunup de\u011ferlendirile- bilir.<\/p>\n Eserin ana kahraman\u0131 Ed\u0131m, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc bir\u00a0 mahk\u00fbm. Kitap okuyor, teolojik tespitler yap\u0131yor, hukuk\u00ee h\u00fck\u00fcmlerde bulunuyor, tarihi bilgilere va- k\u0131f, sosyolog edas\u0131yla etraf\u0131 tetkik ediyor. Sadece T\u00fcrkiye\u2019den de\u011fil, Suriye\u2019den, Ortado\u011fu\u2019dan, \u0130slam \u00fclkelerinden, Fransa\u2019dan, Amerika\u2019dan, Guantana- mo\u2019dan, Hitler\u2019den, Kavafis\u2019ten\u2026 haberdar.<\/p>\n Kitapla ilgili s\u00f6ylenecek en \u00f6nemli hususlardan birisi de \u015fu: Ed\u0131m\/Final, otobiyografik bir eser. Daha net ifade edelim, yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda k\u0131sa bi- yografisini sundu\u011fumuz -nereden nereye dedi\u011fi- nizi duyar gibiyim- yazar Mustafa Kayl\u0131\u2019n\u0131n biz- zat ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7en ve tan\u0131k oldu\u011fu olaylarla \u00f6r\u00fcl\u00fc bir metinden olu\u015fuyor. Dahas\u0131 da var, i\u015fbu tan\u0131- t\u0131m metninin yazar\u0131 olarak ben, bu metni okuyan siz okurlar, k\u0131y\u0131s\u0131ndan k\u00f6\u015fesinden d\u00e2hiliz kitapta anlat\u0131lanlara. \u00c7\u00fcnk\u00fc her \u015fey g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde cereyan etti. S\u00fcre\u00e7 boyunca tutundu\u011fumuz tav\u0131r- lar, verdi\u011fimiz tepkiler olan bitende belirleyiciydi. Dolay\u0131s\u0131yla, bir bak\u0131ma eserle birlikte kendimizi de okumu\u015f oluyoruz. Eser bu bak\u0131mdan da hay-\u00a0\u00a0 li \u00f6nemli. Fakat onu daha bir \u00f6nemli k\u0131lan \u015fey, son g\u00fcnlerde g\u00fcndemi i\u015fgal eden ve maalesef ka- nunla\u015fan \u201cDezenformasyon Yasas\u0131\u201dn\u0131n getirece\u011fi daha sanc\u0131l\u0131 s\u00fcre\u00e7lere dair ipu\u00e7lar\u0131 sunmas\u0131. Ya- z\u0131klansak azd\u0131r\u2026<\/p>\n \u201cEd\u0131m, tebess\u00fcm etti:<\/em><\/p>\n -Benimki daha b.ktan. Ad\u0131na bak \u2018sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131\u2019 216. Madde. \u2018Halk\u0131 kin ve d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011fa te\u015fvik.\u2019 Bu maddeye de ma\u015fallah\u2026 istedi\u011fini soku\u015f- turabilirsin.\u201d <\/em>(s. 170<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00a0B\u0130Z\u0130 KONU\u015eTURMAYINCA ONLAR HAKLI OLUYOR\u201d MU? CEVAT AKKANAT \/\u0130ktibas\u00a0 Dergisi Kas\u0131m 2022 say\u0131 527 Kultur Sanat Sanat\/ \u00a0Ed\u0131m\/Final (Na Yay., Ank., 2022, 189 s.) ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir \u201cuzun hik\u00e2ye\u201d okudum. Dost bir el, zinde bir zihin, Mustafa Kayl\u0131\u2019n\u0131n ka- leme ald\u0131\u011f\u0131 bir kitap bu. 1960 Harput, Baskil, Be- kirh\u00fcseyin k\u00f6y\u00fc do\u011fumlu Kayl\u0131,<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":573,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[474],"tags":[830,834,836,832,170,528,122,130],"class_list":["post-566","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-makale","tag-cevat-akkanat","tag-edim-final-edim-mustafa-kayli","tag-ikidilli-roman","tag-iktibas-dergisi","tag-kitap","tag-na-kitap-tr","tag-na-yayinlari-tr","tag-roman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/566","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=566"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/566\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":575,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/566\/revisions\/575"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=566"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=566"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=566"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/edim-198x300.jpg\")
<\/h2>\n<\/h2>\n