{"id":590,"date":"2023-01-14T05:47:21","date_gmt":"2023-01-14T05:47:21","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/?p=590"},"modified":"2023-01-14T05:47:21","modified_gmt":"2023-01-14T05:47:21","slug":"edebiyatin-beyaz-atli-prensi-elestiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/?p=590&lang=tr","title":{"rendered":"Edebiyat\u0131n Beyaz Atl\u0131 Prensi: Ele\u015ftiri"},"content":{"rendered":"

Sibel \u00d6Z<\/strong><\/p>\n

\n

Art\u0131 Ger\u00e7ek –<\/strong> Ge\u00e7en haftaki yaz\u0131da Par\u015f\u00f6men dergisinin 2022 Y\u0131l\u0131 Edebiyat Soru\u015fturmas\u0131\u2019nda yer alan son soru kapsam\u0131nda 136 kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n verdi\u011fi cevaplardan istatistik bir veri tablosu \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131k. Buna g\u00f6re; soru\u015fturmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n en \u00e7ok de\u011findi\u011fi \u2013 dolay\u0131s\u0131yla en fazla \u00fczerinde ortakla\u015f\u0131lan ve \u00f6nemsenen- sorun, ele\u015ftirisizlik olmu\u015ftu. Yani kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n verdikleri cevaplarla olu\u015fan \u2018edebiyat d\u00fcnyas\u0131n\u0131n sorunlar\u0131\u2019 s\u0131ralamas\u0131nda ilk s\u0131rada ele\u015ftirsizlik gelmekteydi.<\/p>\n

Konuyu \u00f6nce basitle\u015ftirmeyi, sonra da karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rmay\u0131 deneyece\u011fim.<\/p>\n

\n
\n
Related video<\/div>\n
<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

G\u00f6r\u00fcnen basit tablo \u015fu: Hepimiz yazd\u0131klar\u0131m\u0131z okunsun istiyoruz. Kitaplar\u0131m\u0131z duyulsun, yeni bask\u0131lar yaps\u0131n, okurlardan d\u00f6n\u00fc\u015f olsun, hakk\u0131nda yaz\u0131lar \u00e7\u0131ks\u0131n, r\u00f6portajlar yap\u0131ls\u0131n\u2026 K\u0131sacas\u0131 kitab\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fcls\u00fcn istiyoruz. Kim taraf\u0131ndan? \u00d6ncelikle \u201cokur\u201d taraf\u0131ndan. Bu, do\u011fru bir cevap de\u011fil asl\u0131nda. Sahici okur, g\u00f6rmez, ad\u0131 \u00fcst\u00fcnde \u2018okur\u2019. Kitab\u0131 \u201cg\u00f6ren\u201d, yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6rsel bas\u0131n, yani medyad\u0131r. Buna \u2018yeni medya\u2019 olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sosyal medyay\u0131 da eklemek gerekir. Bu mecralar\u0131n kitab\u0131 \u2018g\u00f6rme\u2019 ara\u00e7lar\u0131 geleneksel medyada yaz\u0131lar, r\u00f6portajlar ve haberler; yeni medyada ise ilk sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u00e7lar\u0131n yan\u0131nda ayr\u0131ca kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 payla\u015f\u0131mlard\u0131r. Bu arada t\u00fcm bu ara\u00e7lar sayesinde kitab\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi, okundu\u011fu anlam\u0131na da gelmez. Nice kahve fincanl\u0131, \u00e7ay bardakl\u0131, mart\u0131l\u0131, saks\u0131l\u0131 kitap payla\u015f\u0131mlar\u0131nda kitab\u0131n neredeyse bir dekor \u00f6\u011fesi olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da ortada. O zaman tekrar netle\u015ftirirsek, asl\u0131nda kitab\u0131n duyulmas\u0131n\u0131, b\u00f6ylelikle okurun g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131na girmesini, okunmas\u0131n\u0131 ve \u2013insan\u0131z sonu\u00e7ta- geri d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyoruz. Ve\u2026 Bu zincirde ele\u015ftirinin yoklu\u011fundan yak\u0131n\u0131yoruz.<\/p>\n

Ger\u00e7ekten istedi\u011fimiz, bekledi\u011fimiz \u201cele\u015ftiri\u201d midir? \u0130\u015fte burada \u00f6z ele\u015ftiri meselesine geliyoruz. Soru\u015fturmada ele\u015ftiri yoklu\u011funa de\u011finilirken \u00f6z ele\u015ftiri yoklu\u011funa sadece birka\u00e7 ki\u015fi de\u011finmi\u015f. \u00d6yleyse burada \u00f6z ele\u015ftirel yakla\u015fal\u0131m, yap\u0131c\u0131 \u00e7aba \u00f6z ele\u015ftiriyle ba\u015flar \u00e7\u00fcnk\u00fc: Bekledi\u011fimiz, ger\u00e7ekten ele\u015ftiri midir?<\/p>\n

Ka\u00e7\u0131m\u0131z, kitab\u0131m\u0131z hakk\u0131nda \u2018ger\u00e7ek\u2019 bir ele\u015ftiriyi kald\u0131rabilecek? On k\u00fcsur senedir tam mesai edebiyat edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc yapan biri olarak bu konudaki g\u00f6zlemlerim, \u00e7o\u011fu yazar\u0131n ele\u015ftirisizlikten de\u011fil duyulmamaktan, g\u00f6r\u00fclmemekten yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131. Yani yeteri kadar g\u00f6r\u00fclsek, duyulsak, onaylansak, \u00e7ok da ele\u015ftiriye ihtiyac\u0131m\u0131z yok gibi. Ad\u0131na ele\u015ftiri dedi\u011fimiz ve yoklu\u011fundan yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey ger\u00e7ekten ele\u015ftiri mi tan\u0131t\u0131m m\u0131? Kibrin, egonun, hastal\u0131kl\u0131 bir narsizmin ve benmerkezcili\u011fin oldu\u011fu yerde, \u201cKimse beni ele\u015ftirmiyor\u201d demek ne kadar inand\u0131r\u0131c\u0131? Ele\u015ftiri, tan\u0131t\u0131m ve reklama indirgenmi\u015f; piyasan\u0131n alg\u0131s\u0131 ve operasyonu bu y\u00f6nde. Peki, \u00e7o\u011fu yazar\u0131n alg\u0131s\u0131 \u00e7ok mu farkl\u0131? Bu ili\u015fkiler silsilesinde bir kopukluk yok, aksine birbirini besleyen durumlar bunlar. Edebiyat\u0131n kuram\u0131na, bilgisine dayanarak yeterince ele\u015ftiri yaz\u0131lm\u0131yor, yazar da ele\u015ftiri istemiyor, yay\u0131nevi zaten tan\u0131t\u0131m derdinde, tan\u0131nmak, duyulmak isteyen yazar\u0131 i\u00e7in gerekirse \u00fccretini \u00f6deyerek yaz\u0131 yazd\u0131r\u0131yor, zincir ma\u011fazalarda raf sat\u0131n al\u0131yor. \u00c7ok y\u00f6nl\u00fc bir tatminle s\u00fcren, herkesin pay\u0131n\u0131n oldu\u011fu bir tablo bu. \u201cBu g\u00f6zlemleriniz neye dayan\u0131yor?\u201d diye sorulabilir. Dosyalar\u0131 hakk\u0131nda ciddi bir de\u011ferlendirme raporuyla d\u00f6n\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, daha ilk eserlerini kaleme alan baz\u0131 yazar adaylar\u0131n\u0131n bile, \u201cSiz kim oluyorsunuz da\u2026\u201d, \u201cDosyam\u0131 zaten ba\u015fka bir yay\u0131nevi be\u011fenmi\u015fti\u2026\u201d \u201c\u00d6znel de\u011ferlendirmelerinizi kendinize saklay\u0131n.\u201d t\u00fcr\u00fcnde cevaplar verdi\u011fini, \u2018yazarl\u0131k e\u015fittir ego\u2019 \u015feklinde k\u00f6t\u00fc bir gelene\u011fin uzun zamand\u0131r ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa sirayet etti\u011fini rahatl\u0131kla g\u00f6zlemleyebiliyoruz. Kald\u0131 ki ele\u015ftiriye a\u00e7\u0131k bir ortam yoksa, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ele\u015ftiri olabilir mi? Ki\u015fi \u00f6z ele\u015ftiriden habersizse, ele\u015ftiri kald\u0131rabilir mi, ele\u015ftiriyi do\u011fru kar\u015f\u0131layabilir mi? Ele\u015ftiri, her \u015feyden \u00f6nce b\u00fcy\u00fck bir emektir, bu emek kar\u015f\u0131s\u0131nda eksikliklerini g\u00f6rmeyi en az\u0131ndan denemek gerekmez mi? Burada bir ba\u015fka soruna da de\u011finmek gerekiyor; ele\u015ftiri b\u00fcy\u00fck bir emektir, dedik. Ard\u0131nda ciddi bir donan\u0131m, birikim, bilin\u00e7 olmal\u0131. Twitter\u2019da 280 karakterden olu\u015fan bir tweet atmak -hadi bir flood olsun- ele\u015ftiri yapmak anlam\u0131na gelmiyor. Bir kitap, yaz\u0131 ya da eser hakk\u0131nda bir ele\u015ftiriniz varsa, edebiyat d\u00fcnyas\u0131nda bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir yaz\u0131 yazmakt\u0131r. Oturup bir yaz\u0131 kaleme al\u0131r, ele\u015ftirinizi yaz\u0131ya d\u00f6kersiniz. Tweet atmak ele\u015ftiri de\u011fildir. Flood\u2019un s\u00f6zl\u00fck anlam\u0131 \u201csel basmas\u0131\u201d imi\u015f. Sel de bassa, lin\u00e7 de olsa, yazar\u0131 sa\u011fdan soldan ku\u015fatsan\u0131z da, ele\u015ftiri bu de\u011fildir. Emek verilmi\u015f bir kitab\u0131, emek vererek, yaz\u0131m kurallar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bir yaz\u0131 kaleme alarak ele\u015ftirmek zorundas\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Peki, \u00f6z ele\u015ftiri nedir? \u0130nsan\u0131n, kendi i\u00e7iyle konu\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu i\u00e7 konu\u015fma ba\u015fkalar\u0131yla payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ad\u0131na \u00f6z ele\u015ftiri denir. \u0130\u015fte \u00f6z ele\u015ftiri, bu kadar samimiyet gerektirir. Ele\u015ftiri \u00f6z ele\u015ftiri bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr. Birisi sizin eserinizi inceler, bu incelemeye emek verir ve bir birikimin, donan\u0131m\u0131n e\u015fli\u011finde bir ele\u015ftiri yaz\u0131s\u0131 yazar. \u00d6ncelikle buna a\u00e7\u0131k olmak, duygulardan ar\u0131nm\u0131\u015f bir mesafede kalarak niyet sorgulamas\u0131na girmemek, ne denildi\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak ve te\u015fekk\u00fcr etmek gerekir. Ele\u015ftirinin gereksinim duydu\u011fu \u00f6zg\u00fcr, demokratik ortam san\u0131r\u0131m b\u00f6yle olu\u015fur, yani \u00f6z ele\u015ftirisel bir yakla\u015f\u0131mla, ele\u015ftiri-\u00f6z ele\u015ftiri k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ve a\u00e7\u0131kl\u0131kla. Soru\u015fturmada verilen cevaplarda bir arkada\u015f\u0131n hakl\u0131 bir sorusu vard\u0131: \u201cKa\u00e7 yazar, g\u00f6bekten ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yay\u0131nevinin kitaplar\u0131n\u0131 ele\u015ftirir?\u201d \u00c7ok yak\u0131c\u0131 bir soru. Bu soru, t\u00fcm laf\u00fcg\u00fczaftan \u00f6te, durumumuzu tam anlam\u0131yla \u00f6zetlemiyor mu? Bedel \u00f6demek istemiyoruz; k\u00f6y\u00fcn delisi durumuna d\u00fc\u015fmek, hedef haline gelmek, kara listelere girmek istemiyoruz. Fakat bedel \u00f6demeden \u00f6zg\u00fcrl\u00fck elde edilebilir mi? Peki, burada \u00e7ok yak\u0131c\u0131 bir soru daha; insanlar d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u00f6zg\u00fcrce ifade edemiyorlarsa ya da riyak\u00e2rl\u0131k h\u00e2kimse, b\u00f6yle bir ortamda ele\u015ftiri geli\u015febilir mi? O zaman piyasa ili\u015fkilerinden \u015fik\u00e2yet etmek ne kadar ger\u00e7ek\u00e7i?<\/p>\n

Ele\u015ftiri konusundaki basit tablo bu. Ama konu, kesinlikle g\u00f6r\u00fcnenden \u00e7ok daha derin. O derinlik anla\u015f\u0131lmadan, \u201cEle\u015ftiri yok\u201d demenin de bir anlam\u0131 yok. Ele\u015ftiri konusundaki tabloyu karma\u015f\u0131kla\u015ft\u0131rmak ve o derinli\u011fi t\u00fcm a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermek i\u00e7in s\u00f6z\u00fc tam da burada T\u00fcl Hocaya b\u0131rakal\u0131m. T\u00fcl Akbal S\u00fcalp, konuyla ilgili olarak 2000 y\u0131l\u0131 sonras\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle de\u011ferlendiriyor:<\/p>\n

\u201cD\u00fc\u015f\u00fcncenin, bilginin ve ele\u015ftirinin b\u00fcy\u00fck bir sars\u0131nt\u0131 ile geri \u00e7ekilmesi, yazar\u0131n sorumlulu\u011funu kaybetmesi, zaten sorunlu bir alan olan ele\u015ftirinin de s\u0131radanla\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Sanat\u0131n, k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretimin, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n toplumsalla\u015fmas\u0131 ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015femezken sanat ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k pop\u00fclist bir \u00e7\u0131karc\u0131l\u0131kla s\u0131radanla\u015f\u0131nca sanat\u0131n ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn alanlar\u0131 da demokratikle\u015femedi. Azalm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u00f6fkesi ve tepkiselli\u011fi ele\u015ftirinin ve bilgi \u00fcretiminin Benjamin\u2019in tabiriyle hoyrat ve polisiye bir kural koyuculukla a\u015fa\u011f\u0131lanmas\u0131na ve yok edilmesine yol a\u00e7t\u0131. Dayan\u0131\u015fma ve direnmenin \u00f6rg\u00fctlenmesi \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr da\u011f\u0131l\u0131rken, k\u00fc\u00e7\u00fck burjuva ayd\u0131n\u0131 da geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde asl\u0131na r\u00fccu ederek l\u00fcmpenli\u011fi kutsar hale geldi. G\u00fcnl\u00fck siyasetten akademiye, haberlerden pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcre her yan\u0131 a\u011f\u0131r bir vasatla\u015fma ve s\u0131radanl\u0131k sar\u0131p muhalif ele\u015ftirel dilin suskunlu\u011fu da eklenince direnme ve m\u00fccadele pratikleri seyrelip b\u00fcy\u00fck bir s\u0131radanl\u0131k ve buna tap\u0131nma prati\u011fi h\u00e2kimiyet kazand\u0131. \u00dcstelik b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada\u201d (2020, s.15).<\/p>\n

2000 sonras\u0131\u2026 Neler oldu 2000 sonras\u0131nda? Mevcut siyasal iktidar\u0131n egemen oldu\u011fu d\u00f6nemden, ortaya \u00e7\u0131kan siyasi iklimden, toplumda olu\u015fan kayg\u0131lardan, umutsuzluktan, her alanda dozu artan melodramdan, arabesk ruh halinden, \u00e7\u0131k\u0131\u015fs\u0131zl\u0131ktan s\u00f6z ediyoruz. 2000 sonras\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan s\u00fcre\u00e7te, ekonomik krizden, yoksulla\u015fmadan, gerici siyasi iklimden beslenerek b\u00fcy\u00fcyen, bu arada form de\u011fi\u015ftirerek kendini g\u00fcncelleyen, g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131 entelekt\u00fcel etkinliklere varana dek etkiler hale gelen pop\u00fcler k\u00fclt\u00fcr, edebiyat alan\u0131n\u0131 da vasatla\u015ft\u0131rarak \u00e7orakla\u015ft\u0131rd\u0131. Sorunlar\u0131n ad\u0131n\u0131 do\u011fru koymak, nedenleri \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek, \u00f6ncesi ve sonras\u0131yla ele almak gerekli. 2000 sonras\u0131 muhalefetin, ele\u015ftirinin, alternatif ya da \u201ckar\u015f\u0131\u201d pratiklerin alan\u0131nda neler oluyor? Ele\u015ftiri, k\u00fclt\u00fcrel pratik olarak muhalefet alan\u0131ndad\u0131r. T\u00fcm muhalefetlerin susturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, anlams\u0131z ve yoksun k\u0131l\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yak\u0131n tarihte, bilgisizli\u011fin, s\u0131radan olan\u0131n, vasat\u0131n h\u00e2kimiyeti ya\u015fand\u0131. Belki de bu s\u00fcreci \u201cba\u011flam \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc\u201d kavram\u0131yla a\u00e7\u0131klamak daha do\u011fru olur. Ba\u011flamlar zay\u0131flayarak ve kar\u0131\u015farak sonunda birbiri \u00fczerine \u00e7\u00f6kt\u00fc. Edebiyat\u00e7\u0131n\u0131n biraz tarih, psikoloji, iktisat, siyaset, k\u00fclt\u00fcr, estetik, dilbilim vs. bilmesi gereklili\u011fi ortadan kalkt\u0131. Birka\u00e7 kitap okuyup eli kalem tutuyor olmak ya da bir at\u00f6lyeye giderek \u201cbu i\u015fi \u00f6\u011frenmek\u201d, oradan ili\u015fkiler kurmak, en az\u0131ndan bir kitap \u00e7\u0131karmak i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Gerisi PR \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n alan\u0131nda. Ger\u00e7ek anlamda k\u00fclt\u00fcr sanat\u0131 ve bilgiyi \u00fcretenlerin, bu s\u00fcre\u00e7te geri \u00e7ekilerek, sinerek ya da yeni s\u00fcrece \u00e7\u0131kar ili\u015fkileriyle uyum sa\u011flayarak silinmesi ise halk\u0131n tabiriyle \u201ck\u00f6peksiz k\u00f6yde de\u011fneksiz gezmek\u201d denilen tabloya yol a\u00e7t\u0131. Sadece edebiyat alan\u0131nda de\u011fil, her alanda bu b\u00f6yle. T\u00fcl Hoca\u2019n\u0131n s\u00f6zleriyle, olan bitenin \u00f6zeti \u015fu: \u201cBelki bir \u00e7\u0131kar ittifak\u0131, belki uyumlu olma gayreti, belki korku ve sinme, belki de asl\u0131nda hi\u00e7 de \u00fczerinde durulmam\u0131\u015f bir tuhaf d\u00fc\u015f\u00fcnsel, ideolojik uzak akrabal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenemez kayna\u015fmas\u0131 ve muhtemelen bunlar\u0131n hepsinin harmanland\u0131\u011f\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel iklim olu\u015ftu. Bu da aleni olarak apolitikle\u015ftirmenin politikas\u0131 olarak okunabilir\u201d (2020, s.19).<\/p>\n

\u201c\u00d6r\u00fcmcek orada olmad\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zenle dokunmu\u015f a\u011f, havada, \u00f6ylece oluvermi\u015f, nedensiz, s\u00fcre\u00e7siz bir s\u00fcs gibi g\u00f6r\u00fcnecektir.\u201d diyor Oya Ya\u011fc\u0131 yaz\u0131s\u0131nda. \u201c\u00d6r\u00fcmce\u011fin orada olmamakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fini biliriz. A\u011f\u0131n bilgisine sahip olmakt\u0131r bizi \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131ktan kurtaran. A\u011f\u0131n bilgisine sahip olmayan ya da b\u00f6yle bir bilgiyi yads\u0131yan ve gizleyen i\u00e7in, a\u011f\u0131n havadaki s\u00fcre\u00e7siz-tarihsiz varl\u0131\u011f\u0131 hem bir s\u0131k\u0131nt\u0131 hem de tatl\u0131 bir metafizik soru olabilir. Her iki olas\u0131l\u0131kta da ortada \u00e7\u00f6z\u00fclmeyen bir sorun vard\u0131r. A\u011f oradad\u0131r ama varl\u0131\u011f\u0131 temelsizdir\u201d (2020, s.134). A\u011f orada; kolumuza, baca\u011f\u0131m\u0131za tak\u0131l\u0131yor, bazen nefes almam\u0131za dahi izin vermiyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu a\u011f\u0131, soru\u015fturmaya yan\u0131t veren \u00e7o\u011fu kat\u0131l\u0131mc\u0131 vasatl\u0131k, s\u0131radanl\u0131k, y\u00fczeysellik olarak tan\u0131mlam\u0131\u015f. Ama a\u011f\u0131n bilgisi yok sevgili arkada\u015f\u0131m\u0131z Oya Ya\u011fc\u0131\u2019n\u0131n deyimiyle. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u011f\u0131n bilgisi ele\u015ftiridir. Akademik ele\u015ftiri, bilimsel ele\u015ftiri, edebiyat disiplini i\u00e7inden yap\u0131lan ele\u015ftiri.<\/p>\n

Bilginin ve entelekt\u00fcel birikimin geri \u00e7ekildi\u011fi, ayn\u0131 zamanda kitleler taraf\u0131ndan hor g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc k\u00fclt\u00fcrel kurakla\u015fma \u00e7a\u011f\u0131nday\u0131z. \u0130deolojik, siyasi ve en \u00f6nemlisi iktisadi nedenlerle t\u00fcm d\u00fcnyada ve \u00fclkemizde b\u00f6yle bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fan\u0131yor. Bu s\u00fcre\u00e7 sona ermeden, yazarlardan ayr\u0131 bir ele\u015ftirmen z\u00fcmresinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beklemek ne kadar do\u011fru? Ger\u00e7ekli\u011fi olabilir mi bu \u00e7a\u011fda? Art\u0131k i\u00e7erik \u00fcreten de t\u00fcketen de bir. Her okur ayn\u0131 zamanda \u2013neredeyse- yazar. Her okur, ayn\u0131 zamanda \u2013neredeyse- ele\u015ftirmen. Eskisi gibi k\u00f6\u015fesinde okumuyor kitab\u0131n\u0131, okudu\u011funu ele\u015ftiriyor, yaz\u0131yor, dalga ge\u00e7iyor, \u00f6nemsedi\u011fini duyuruyor, yazar fanlar\u0131 olu\u015fturuyor vs. Sonu\u00e7ta okudu\u011funu kendi me\u015frebince ve diliyle de\u011ferlendiriyor. Edebiyat ele\u015ftirmenleri kimler? Ge\u00e7mi\u015fteki gibi \u00e7ok belirgin, sadece ele\u015ftiri t\u00fcr\u00fcnde eserler verenler kimler? G\u00fcncelde t\u00fcm bu t\u00fcrlerin her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha fazla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6rmek gerekiyor. Ele\u015ftirmenler yoksa, ortada kitap haberi yapan, kar\u0131nca karar\u0131nca yaz\u0131lar yazan, kafa yormaya \u00e7al\u0131\u015fan, r\u00f6portajlar yapan \u2013asgari \u00fccret s\u0131n\u0131rlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan- bas\u0131n emek\u00e7isi arkada\u015flar kal\u0131yor. Bir de biz. Biz yazarlar\u2026 Belki de bu \u00e7a\u011fda biz, birbirimizin ele\u015ftirmeni olmak durumunday\u0131z. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ele\u015ftiri i\u00e7in ortam haz\u0131rlamal\u0131, genel edebiyat i\u00e7in bu eme\u011fi vermeye aday olmal\u0131, ele\u015ftiri k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, gelecekte ele\u015ftirinin \u00e7\u0131tas\u0131n\u0131 y\u00fckseltecekler i\u00e7in kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir rol oynamal\u0131y\u0131z. Her yazar\u0131n ayn\u0131 zamanda iyi bir okur oldu\u011funu, olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde, bunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Oysa arkada\u015flar\u0131n \u00e7o\u011fu di\u011fer yazarlar\u0131n kendi kitaplar\u0131n\u0131 okumalar\u0131n\u0131, hakk\u0131nda yazmalar\u0131n\u0131 vs. istiyor. Bu, bir dayan\u0131\u015fma ya da kolektif bir \u00f6\u011frenme s\u00fcreciyse e\u011fer, bu ili\u015fkinin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olmas\u0131 gerekmez mi? Neden herkes seni okusun? Hangi zorunlulukla?<\/p>\n

Genel olarak edebiyata emek vermek biraz sevgi i\u015fi, biraz sorumluluk, biraz bilin\u00e7\u2026 Ele\u015ftiri de bencillikten de\u011fil, buradan geli\u015fip serpilecektir.<\/p>\n

Akbal, Z. T. (2020). \u201cSon Bak\u0131\u015fta A\u015fk\u201d, M\u00fczikte, Sinemada ve Edebiyatta 2000 Sonras\u0131 Arabesk Yeniden, Haz. Sibel \u00d6z & \u0130smail Afacan, Notabene Yay\u0131nevi.<\/p>\n

Ya\u011fc\u0131, O. (2020). \u201cDuygu Ekonomisinin Yinelenen Formu Olarak Arabesk ve Sinema\u201d, M\u00fczikte, Sinemada ve Edebiyatta 2000 Sonras\u0131 Arabesk Yeniden, Haz. Sibel \u00d6z & \u0130smail Afacan, Notabene Yay\u0131nevi.<\/p>\n

Kaynak<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sibel \u00d6Z Art\u0131 Ger\u00e7ek – Ge\u00e7en haftaki yaz\u0131da Par\u015f\u00f6men dergisinin 2022 Y\u0131l\u0131 Edebiyat Soru\u015fturmas\u0131\u2019nda yer alan son soru kapsam\u0131nda 136 kat\u0131l\u0131mc\u0131n\u0131n verdi\u011fi cevaplardan istatistik bir veri tablosu \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131k. Buna g\u00f6re; soru\u015fturmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n en \u00e7ok de\u011findi\u011fi \u2013 dolay\u0131s\u0131yla en fazla \u00fczerinde ortakla\u015f\u0131lan ve \u00f6nemsenen- sorun, ele\u015ftirisizlik olmu\u015ftu. Yani kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n verdikleri cevaplarla olu\u015fan \u2018edebiyat d\u00fcnyas\u0131n\u0131n sorunlar\u0131\u2019 s\u0131ralamas\u0131nda<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":591,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[474],"tags":[856,850,170,852,528,122,858,854],"class_list":["post-590","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-makale","tag-arti-gercek","tag-elestiri","tag-kitap","tag-kitap-elestirisi","tag-na-kitap-tr","tag-na-yayinlari-tr","tag-roman-elestirisi","tag-sibel-oz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=590"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":592,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/590\/revisions\/592"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.nayayinlari.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}